Huis verkopen bij dementie: zo werkt het

Als je vader, moeder of partner dementie heeft, komt er veel op je af. Vaak moet op een gegeven moment ook de woning verkocht worden, bijvoorbeeld bij een verhuizing naar een verzorgings- of verpleeghuis. Maar mag dat zomaar? Dat hangt af van de vraag of je naaste nog wilsbekwaam is, en of er een levenstestament of volmacht is geregeld. Op deze pagina leggen we uit hoe het werkt, ook als er niets is vastgelegd.

De woning van je vader, moeder of partner verkopen? Zelfwoonhuisverkopen koopt de woning direct en begeleidt de verkoop van a tot z: binnen 24 uur een marktconform bod, zonder makelaarskosten en met een overdrachtsdatum die past bij jullie situatie. Vraag hier vrijblijvend een bod aan.

Is je naaste wilsbekwaam of wilsonbekwaam?

Wilsbekwaam betekent dat iemand de gevolgen van een beslissing nog kan overzien. Iemand met beginnende dementie kan dus nog prima wilsbekwaam zijn. In dat geval kan je naaste de woning gewoon zelf verkopen, of een volmacht of levenstestament laten opstellen bij de notaris.

Is je naaste wilsonbekwaam, dan is een handtekening onder een koopovereenkomst niet meer rechtsgeldig. De notaris toetst de wilsbekwaamheid bij het passeren van de akte en schakelt bij twijfel een onafhankelijk arts in. Vanaf dat moment kan de woning alleen nog verkocht worden via een levenstestament dat eerder is opgesteld, of via de kantonrechter.

Huis verkopen met een levenstestament of volmacht

Een levenstestament is een notariële akte waarin je naaste, toen hij of zij nog wilsbekwaam was, heeft vastgelegd wie de zaken mag regelen als dat zelf niet meer lukt. In de volksmond heet dit ook wel een zorgvolmacht. Staat daarin een volmacht voor de verkoop van de woning, dan mag de gevolmachtigde (vaak een kind of partner) de woning verkopen namens je naaste.

De notaris controleert bij de verkoop of het levenstestament geldig is en of de volmacht de verkoop van de woning dekt. Is er alleen een gewone (onderhandse) volmacht, dan is de kans groot dat de notaris die bij wilsonbekwaamheid niet meer accepteert. Een levenstestament biedt dus de meeste zekerheid.

Geen levenstestament? Dan bewind via de kantonrechter

Is er niets vastgelegd en is je naaste wilsonbekwaam, dan kun je bij de kantonrechter beschermingsbewind aanvragen. De rechter benoemt dan een bewindvoerder die het vermogen beheert. Vaak is dat een familielid.

Belangrijk om te weten: als bewindvoerder mag je de woning niet zomaar verkopen. Voor de verkoop van een huis heb je een aparte machtiging van de kantonrechter nodig. De rechter beoordeelt daarbij of de verkoop in het belang van je naaste is, bijvoorbeeld aan de hand van een taxatie of een concreet bod. Reken voor het aanvragen van bewind en de machtiging samen op enkele weken tot enkele maanden.

Huis verkopen als je partner dement is

Kun je het huis verkopen als je partner dementie heeft? Meestal niet alleen. Staat de woning op beide namen, dan zijn beide handtekeningen nodig. En ook als de woning alleen op jouw naam staat, is voor de verkoop van de echtelijke woning toestemming van je partner vereist.

Kan je partner die toestemming niet meer geven, dan zijn er twee routes: een levenstestament waarin jij als gevolmachtigde bent aangewezen, of vervangende toestemming (machtiging) van de kantonrechter. Wil je na de verkoop in de woning blijven wonen, bijvoorbeeld tot er een plek in een zorginstelling is? Dan kan verkopen en terughuren een uitkomst zijn.

Huis verkopen bij opname in een verzorgings- of verpleeghuis

Verhuist je vader of moeder naar een verzorgings- of verpleeghuis, dan komt de woning vaak leeg te staan. Een leegstaand huis kost geld: de vaste lasten lopen door en veel verzekeraars stellen extra eisen bij leegstand. Verkopen is dan meestal de logische stap.

Houd er rekening mee dat de verkoopopbrengst meetelt als vermogen van je naaste. Dat kan gevolgen hebben voor de eigen bijdrage voor langdurige zorg (Wlz): het CAK rekent daarbij met het vermogen uit het peiljaar, twee jaar eerder. Laat je hierover vooraf adviseren, bijvoorbeeld door een financieel adviseur of notaris, zodat de timing van de verkoop goed gekozen is.

Wij kopen woningen in elke staat: leeg, gedateerd of zelfs verhuurd. De overdracht plannen we op een moment dat past bij de verhuizing, zodat jullie nergens haast mee hoeven te hebben.

Van wie is de verkoopopbrengst?

De opbrengst van de woning blijft altijd van je naaste zelf. Als gevolmachtigde of bewindvoerder beheer je het geld, maar het is niet jouw vermogen. Een bewindvoerder legt hierover ook verantwoording af aan de kantonrechter. Schenkingen uit de opbrengst, bijvoorbeeld aan kinderen, mogen alleen binnen de regels en bij bewind meestal alleen met machtiging van de rechter.

Gaat het om een woning die pas na overlijden verkocht wordt? Lees dan verder bij huis verkopen na een erfenis.

Veelgestelde vragen

Mag ik als kind het huis van mijn demente ouder verkopen?

Alleen als je daarvoor bevoegd bent: via een volmacht of levenstestament dat je ouder eerder heeft opgesteld, of als door de kantonrechter benoemde bewindvoerder met een machtiging voor de verkoop.

Wat als er geen levenstestament of volmacht is?

Dan vraag je beschermingsbewind aan bij de kantonrechter. Na de benoeming vraagt de bewindvoerder een aparte machtiging aan voor de verkoop van de woning.

Hoe lang duurt het aanvragen van bewind?

Meestal enkele weken tot enkele maanden, afhankelijk van de rechtbank. De machtiging voor de woningverkoop vraagt de bewindvoerder daarna aan, vaak met een taxatierapport of een concreet bod als onderbouwing.

Kan de woning al verkocht worden vóór de opname in het verpleeghuis?

Ja, mits de verkoop rechtsgeldig geregeld is via een van de routes hierboven. De overdrachtsdatum is flexibel, dus de verkoop kan alvast zeker worden gesteld terwijl je naaste nog thuis woont.

Telt de verkoopopbrengst mee voor de eigen bijdrage aan zorg?

Ja, de opbrengst telt mee als vermogen en kan de eigen bijdrage voor langdurige zorg verhogen. Het CAK rekent met het vermogen van twee jaar eerder. Laat je hierover vooraf adviseren.